«Сүйіктінің әрбір қылығы сүйкімді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Сүйген адамыңның әр ісі, әр әрекеті саған сүйкімді көрінеді. Мақал махаббаттың адамның көзқарасын қалай өзгертетінін айтады: басқаға елеусіз не тіпті ерсі көрінетін қылық ғашыққа жағымды болып көрінеді. Оның күлкісі, ренжуі, ұялуы, тіпті ебедейсіздігі де мейірім оятады. Мақал бұл күйді кінәламайды, махаббаттың табиғи қасиеті ретінде сипаттайды.
Образдар мен теңеулер
Қылық — адамның мінез-құлқы, әрекет-әдеті, жүріс-тұрысы; «қылықты қыз», «қылығы жақсы» деп мадақтайды. Мақал «сүйікті» мен «сүйкімді» сөздерін бір түбірден алып, ойды дыбыспен түйіндейді: сүйікті болғандықтан, қылығы да сүйкімді. «Әрбір» сөзі ерекшеліксіз бәрін қамтиды: таңдап емес, түгел. Осылай махаббат кемшілікті өткізбейтін сүзгі сияқты көрінеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреудің сүйгенінің кез келген әрекетін мақтағанын, оның ерсі қылығына да күлімсірегенін байқағанда жылы әзілмен айтады. Ата-ананың баласына, атаның немересіне деген сүйіспеншілігіне де қатысты. Зиянды мінезді «сүйкімді» деп ақтау үшін айту орынсыз. Мысалы, немересінің кесе сындырғанына да күліп отырған атаны көріп, әже: «Сүйіктінің әрбір қылығы сүйкімді» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда жас күйеу әйелінің қисық пісірген бауырсағын мақтап отырғанда, енесі осы мақалды айтып күлді.
— Жайлауда шопан сүйікті құлынының асау тентектігіне қарап мәз болғанда, ұлы осы мақалды айтып әкесін әзілдеді.