«Сүйгенін « шұнағым » дер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Адам сүйген, жақсы көрген жанын тіпті кемшілігін атап, «шұнағым» деп еркелетеді. Шұнақ — құлағы кесік не тым қысқа деген сөз, бөтен адам айтса, мін болып естіледі. Ал сүйген адамның аузынан шыққанда ол еркелету, жылы сөзге айналады. Мақал махаббаттың кемшілікті де сүйкімді етіп көрсететінін айтады. Ата-ана баласын, ата немересін де осылай күлдіргі атпен еркелетеді.
Образдар мен теңеулер
Шұнақ — құлағы кесілген не туа қысқа болған малға, итке айтылатын сөз; «шұнақ ит», «шұнақ құлақ» дейді. Қатты аязды «шұнақ аяз» деуі де құлақты үсітетін суыққа байланысты. Қазақта баланы көз тимесін деп әдейі «жаман» атпен атайтын, еркелеткенде де «күшігім», «шұнағым» дейтін әдет болған. Мақал осы әдетке сүйенеді: жақсы көрген адам сыртқы кемшілікті атап тұрып, оны мейірімге айналдырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреудің сүйгенін, баласын күлдіргі атпен еркелеткенін көргенде жылы әзілмен айтады. Махаббаттың кемшілікті көрмейтінін, керісінше оны да жақсы көретінін түсіндіргенде келеді. Біреудің сырт келбетіндегі кемістігін мазақтау үшін айту орынсыз. Мысалы, кішкентай немересін «томпағым» деп сүйетін атасын көріп, әже: «Сүйгенін шұнағым дер» деп күлді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда кемпір бір құлағы жыртық кәрі итін «шұнағым» деп тамақ бергенде, көршісі осы мақалды айтып күлді.
— Отбасылық кеште күйеуі әйелін ерке атпен шақырып, балалары күлгенде, атасы осы мақалды айтып, екеуін қорғады.