Өттім дей бер арманда,
Жар таппасаң жалғанда.
«Өттім дей бер арманда, Жар таппасаң жалғанда.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл жалған дүниеде жар таппасаң, арманда өттім дей бер. Мақал өмірдегі ең үлкен бақыттың бірі — өзіңе лайық жар табу екенін айтады. Байлық, атақ болса да, сүйген жары жоқ адам өмірден арманы орындалмай кеткендей болады. Мұнда жалғыздықтың мұңы да, жар таңдауға ұқыпты болу туралы кеңес те бар: жар табу — өмірдің басты ісінің бірі.
Образдар мен теңеулер
Жалған — қазақ ұғымында бұл дүние, өткінші өмір: адам келіп-кететін, мәңгі емес дүние. «Арманда өту» — тілегі орындалмай, өкінішпен өмірден кету. Мақалдың екі жолы «арманда» мен «жалғанда» болып ұйқасады. Бірінші жол бұйрық райда, кесіп айтылған үкім сияқты, екінші жол оның шартын береді. Осылай мақал жар табудың маңызын өмір мен өлім деңгейіне көтереді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды жар таңдаудың маңызын айтқанда, үйленбей жүрген адамға жылы әзілмен не салмақты кеңеспен айтады. Кейде бақытты отбасын көргенде, жар табудың бақытын мойындау үшін де келеді. Жалғыз тұратын, жарынан айырылған адамды кемсіту, оның өмірін мағынасыз деу үшін айту орынсыз. Мысалы, қырыққа келсе де үйленбей жүрген ұлына әкесі: «Өттім дей бер арманда, жар таппасаң жалғанда, балам» деді.
Қолданылу жағдаяттары
— Той үстінде ақсақал жас жұптың бақытына қуанып, батасын осы мақалмен бастады.
— Ауылдағы әже жалғыз жүрген көрші жігітті үйіне шақырып, шай үстінде осы мақалды айтып, жар іздеуге кеңес берді.
Jar tappasań jalǵanda.