Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
484.1K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Білімді өлсе, қағазда аты қалар,
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
Ұста өлсе, істеген заты қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білім мен өнердің, еңбек пен шеберліктің адамнан кейін де қалатын ізі бар екенін айтады....
Кезеген аяқ боқ басар.
**Негізгі мағынасы** Кезбе, жөнсіз жүрген адам қайда барса да абайсыздыққа ұрынып, қиындыққа, ұят іске тап болады деген...
Сөз қадірін білмеген,
Өз қадірін білмейді.
Өз қадірін білмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің құнын түсінбеген адам өз беделін де, адамдық салмағын да дұрыс бағалай алмайтынын...
Көп біл, аз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Көп біл, аз сөйле деген сөз адамның алдымен білім жинап, ойлануға мән беруі керек екенін білдіреді....
Ат жақсысын мақта,
Адам жақсысын жақта.
Адам жақсысын жақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал екі нәрсенің ең таңдаулысын қадірлеу керек екенін айтады: аттың да жүйрігін, адамның да ж...
Ұлыдан - ұлағат,
Жақсыдан - шапағат.
Жақсыдан - шапағат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұлы, қадірлі, өнегелі адамнан тәрбие мен үлгі тарайды; жақсы адамнан а...
Әрекет түбі - берекет.
**Негізгі мағынасы** «Әрекет түбі — берекет» деген мақал еңбексіз, қимылсыз ешқандай игілік келмейтінін білдіреді. Адам...
Бүйректен сирақ шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоқ, ол ауыспалы мәнде айтылады. «Бүйректен сирақ шығару» — бір нәрсені...
Өз үйінде ою оймаған
Кісі үйінде сызу сызады.
Кісі үйінде сызу сызады.
**Негізгі мағынасы** Өз үйінде ою оймаған кісі өз шаруасын, өз қабілетін, өз орнын дұрыс игермей тұрып, өзгенің үйінде д...
Жыртық тесікке күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртық адамның киіміндегі тесікті көріп күлу. Ал астарлы мағынасы — өз...
Соңғы түйенің жүгі ауыр.
**Негізгі мағынасы** «Соңғы түйенің жүгі ауыр» деген мақалдың тура мағынасы — керуендегі ең соңғы түйеге жүк көбірек ар...
Сабақты ине сәтімен.
**Негізгі мағынасы** «Сабақты ине сәтімен» деген мақал әр істің өз уақыты, өз реті бар екенін білдіреді. Тура мағынада...
Кеменің арбаға мінетін де,
Арбаның кемеге мінетін де кезі болады.
Арбаның кемеге мінетін де кезі болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жағдайдың үнемі бір қалыпта тұрмайтынын білдіреді. Бүгін төмен көрінген нәрсе ерте...
Еңбектеп жылжысаң да ертеңге ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тоқтап қалмай, әрдайым алға ұмтылуға үндейді. Тура мағынасында, бала еңбектеп жүр...
Адам болар бала алысқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.