Ашулы баста ақыл жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ашудың үстем болған сәтінде адам дұрыс ойлай алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында, ашу басқан бастан ақыл қашады; яғни адам ызаға берілсе, сөзін де, ісін де бақылаудан шығарып алады. Астарлы мағынасы — қандай жағдайда да сабыр сақтап, асығыс шешім қабылдамау керек. Ашумен айтылған сөз кейін өкінішке, ашумен істелген іс үлкен қателікке әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ашулы бас» — ашуға булыққан адамды бейнелейтін образ. «Бас» мұнда ой мен сана, шешім қабылдайтын орын ретінде алынған. Ал «ақыл жоқ» деуі — ашу ақылдың дауысын өшіріп, адамды сезімнің жетегіне ертетінін көрсетеді. Яғни бұл жерде бас пен ақылдың қарсы қойылуы арқылы ішкі күйдің адамға әсері өте дәл берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, отбасылық әңгімеде немесе жұмыста маңызды. Мысалы, бір адам ашумен чатқа ауыр сөз жазса, кейін ол сөз қарым-қатынасты бұзады. Сол себепті мұндай кезде бір сәт тынышталып, ойланып алған дұрыс. Мақал бізге сабырлы адам ғана дұрыс шешімге келе алатынын ескертеді.