Ашушаң жақсы болмас,
Жақсы ашушаң болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Ашуланшақ адам көп жағдайда жақсы мінез көрсете алмайды, өйткені ашу ақылға да, сөзге де, іске де кесірін тигізеді. Ал шын мәніндегі жақсы адам ашуын тежей біледі, сабыр сақтап, орнымен сөйлейді. Мақал тура мағынасында — ашуға тез берілетін кісі туралы айтса, астарлы мағынасында — адамгершілік пен парасаттың белгісі сабыр екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ашушаң» сөзі — мінезі тез тұтанатын, ызақор адамды білдіреді. «Жақсы» сөзі тек мінездің жұмсақтығын емес, жалпы тәрбиелі, көргенді, елге сыйлы адам бейнесін көрсетеді. Осы екі ұғымды қарама-қарсы қою арқылы халық жақсы қасиет пен жаман мінездің бір-біріне сыйыспайтынын аңғартады. Яғни ашу — адам бойындағы әлсіздік, ал сабыр — шынайы күш.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер ұсақ нәрсеге ашуланып, әріптестерімен жиі ұрысып жүрсе, оны ұжым сыйламай қояды. Ал сабырлы, өзін ұстай білетін адам қиын жағдайда да абыройын сақтайды. Сондықтан бұл нақыл адамды эмоцияға ермей, байыппен әрекет етуге тәрбиелейді.
Jaqsy ashýshań bolmas.