Әдеп әдет емес, жөн - әдет.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мінез-құлқы мен іс-әрекетінде орынсыз дағдыға еріп кетпей, дұрыс жолды ұстану керегін білдіреді. Тура мағынада «әдеп» пен «жөн» сөздері адамның өзін ұстауы, сөйлеуі, әрекетімен байланысты. Астарлы мағынасы — кейбір нәрсе көп қайталанғанмен, ол міндетті түрде дұрыс болып кетпейді; ал шын мәніндегі әдет — ар-ұятқа, тәртіпке, адамгершілікке сай мінез.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «әдеп» пен «әдет» бір-біріне қарсы қойылған. Әдеп — тәрбиелі, сыпайы, орынды қылықтың белгісі. Ал әдет — жиі қайталанған іс. Халық осы екі ұғымды салыстырып, кез келген үйреншікті қылықты ақтай бермеуді ескертеді. «Жөн» сөзі дұрыс бағытты, қисынды жолды меңзейді. Яғни адамның тұрақты дағдысы жөнге құрылса ғана ол пайдалы болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, біреулер жұмыс орнында немесе әлеуметтік желіде дөрекі сөйлеуді «қалыпты нәрсе» деп қабылдауы мүмкін. Бірақ халық даналығы ондайды әдепке жатпайтын, жөнсіз әдет деп таниды. Сондықтан бұл мақал адамды әр ісінде сыпайылықты, жауапкершілікті және дұрыс мінезді әдетке айналдыруға шақырады.