Әліптің артын бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Әліптің артын бақ» деген мақал асықпай, алдымен істің соңын, нәтижесін ойлап әрекет ету керек дегенді білдіреді. Тура мағынада бір нәрсенің арт жағын бақылау сияқты көрінгенімен, астарлы мағынасы — кез келген іске бірден ұмтылмай, салдарын саралап, сақтықпен қадам басу. Бұл мақал адамды сабырлы болуға, күтпеген жағдайға дайын тұруға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «әліп» сөзі әліпби басындағы ең қарапайым таңба ретінде алынған. Яғни, істің ең басынан-ақ оның кейінгі жалғасын, «артын» байқа деген ой бар. Образ арқылы халық «ісіңнің басы ғана емес, соңы да маңызды» екенін әсерлі жеткізген. Бұл — ойланбай жасалған әрекеттің опық жегізетінін еске салатын бейнелі сөз.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, ақша жұмсау, интернеттегі шешімдер сияқты жағдайларда орынды айтылады. Мысалы, адам бір жарнаманы көріп, ойланбай қымбат зат сатып алмақ болса, үлкендер: «Әліптің артын бақ» деп, алдымен сапасын, бағасын, қажет-қажет еместігін тексеруді ескертеді. Яғни, бұл мақал сақ ойлауға және жауапты шешім қабылдауға шақырады.