Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
483.2K
Қаралым
291
Орташа
Сұрыптау:
Шын жақсыда тарлық жоқ,
Әділ сөзде зорлық жоқ.
Әділ сөзде зорлық жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын мәніндегі жақсы адам қиындықта да тарылып, қысылып қалмайтынын, жомарттығы мен кең пе...
Айтылмаған сөздің атасы өледі.
**Негізгі мағынасы** Айтылмаған сөздің атасы өледі деген мақал ойда жүрген, бірақ дер кезінде айтылмаған сөздің қадірі д...
Бас кеспек болса да,
Тіл кеспек жоқ.
Тіл кеспек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз еркіндігін, шындықты айту құқығын дәріптейді. Тура мағынасында адамға зорлық жасалса...
Ата - балаға сыншы.
**Негізгі мағынасы** Ата өз баласының мінезін, ісін, өсу жолын ең жақсы білетін адам. Сондықтан бұл мақал әкенің не жалп...
Ащы сұраққа тұщы жауап күтпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға орынсыз, ауыр, кекесінді не арандатушы сұрақ қойсаң, одан жұмсақ, жылы, көңілге жа...
Әр адамның өмірде өз орны бар.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өмірде өз орны бар деген сөз — әр кісінің қоғамдағы, отбасындағы, жұмыстағы, не ортадағы...
Көргенсіз дегенге қорланба,
Тексіз дегенге қорлан.
Тексіз дегенге қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сыртқы кемсіту сөзден гөрі, шын мәнінде тегіне, тәрбиесіне, мінезіне дақ түскенде...
Құдай атқан оңалар ,
Аруақ атқан оңалмас .
Аруақ атқан оңалмас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге түскен ауыр сөз бен жаман қарғыс бірдей емес деген ойды білді...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Екі кеменің құйрығын
ұста, жетсе бұйрығың.
ұста, жетсе бұйрығың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір уақытта екі істі қатар алып жүруге тырысқан адам әрқайсысына толық жете алмай, кейде...
Біліп тұрсаң да, сұрап ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға білетін нәрсені де сұрап, нақтылап алуды үйретеді. Тура мағынасында — бір істі біл...
Мақтаған сиыр шелекке тышар.
**Негізгі мағынасы** «Мақтаған сиыр шелекке тышар» деген мақал сырттай жақсы көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы бола берме...
Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, қарызын өтей алмайсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың баласына сіңірген еңбегі, мейірімі мен жанқиярлығын ешбір сыйлықпен, тіпті ең үлке...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түиіні бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөздің бәрін бір жерге жинап, қысқа қорытынды айту. Астарлы мағына...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.