Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.3K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Атар таңға жүрсең де,
Батар күнге жүрме.
Батар күнге жүрме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ертеңге қалдырмай, істі дер кезінде бітіруге үндейді. Тура мағынасында: таң атқанд...
Жаман айтпай, жақсы жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде жақсылықтың қадірі көбіне қиындықпен, жағымсыз жағдаймен салыстырғанда айқынырақ б...
Өзің диуанасың,
Кімге пір боласың?
Кімге пір боласың?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз мінезі, ісі, ақылы ретке келмей тұрып, басқаға ақыл айтып, жол көрсетуі орынсы...
Әкеңде жоқ арғымақ,
шешеңде жоқ арғымақ,
сен қайдан шықтың
тіке жардан қарғымақ?
шешеңде жоқ арғымақ,
сен қайдан шықтың
тіке жардан қарғымақ?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шыққан тегі мен болмысын, әсіресе орынсыз мақтан мен өзін өзгеден жоғары қоюды әж...
Өзі қаңбақ болсын,
Онда қандай салмақ болсын?
Онда қандай салмақ болсын?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойында тұрақтылық, салмақтылық, ішкі береке болмаса, оның сөзі де, ісі де өтімсіз б...
Есің барда еліңді тап.
**Негізгі мағынасы** «Есің барда еліңді тап» деген мақал адам ақылы дұрыс, ойы сергек, таңдауы анық кезде өз орнын тауы...
Жол білмеген адастырады,
Жөн білмеген шатастырады.
Жөн білмеген шатастырады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жолды білмеген адам бағыттан адасады, ал жөн-жосықты, дұрыс тәртіпті б...
Ата сөзі - бата сөзі.
Ата сөзі - ақылдың көзі .
Ата сөзі - ақылдың көзі .
**Негізгі мағынасы** Ата айтқан сөздің бәрі жай ғана әңгіме емес, оның ішінде тәрбие, өмірлік тәжірибе, ақыл мен өнеге...
Құдай атқан оңалар ,
Аруақ атқан оңалмас .
Аруақ атқан оңалмас .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреуге түскен ауыр сөз бен жаман қарғыс бірдей емес деген ойды білді...
Өзіңнен тумай ұл болмас,
Сатып алмай құл болмас.
Сатып алмай құл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұл бала өз әке-шешесінен туады, ал құлды ешкім сатып алмай, өз еркімен...
Атадан ұл қалса - өзі қалғаны,
Қыз қалса - ізі қалғаны.
Қыз қалса - ізі қалғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ана артында қалған ұрпақтың мәнін терең түсіндіреді. «Ұл қалса — өзі қалғаны» дегені...
Келер кезек, терме тезек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің өз реті, өз кезегі болатынын білдіреді. Тура мағынасында — тезек жинау сияқты ау...
Өзін-өзі білген ер бақытты,
Өзін-өзі билеген ел бақытты.
Өзін-өзі билеген ел бақытты.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең үлкен жеңісі — өз нәпсісін, ашуын, орынсыз қалау мен асығыстығын тежей білу ек...
Шыбығы шырпылмаған,
Қылауына қыл түспеген.
Қылауына қыл түспеген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істің не адамның әлі толық қалыптаспағанын, тәжірибе жинамағанын білдіреді. Тура мағы...
Адал адамның аты арып, тоны тозбас.
**Негізгі мағынасы** Адал адам қанша еңбек етсе де, шындық жолынан таймайды, сондықтан абыройы төмендемейді. Мақалдың ту...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.