Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
485.4K
Қаралым
292
Орташа
Сұрыптау:
Адам болар бала алысқа қарайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы, саналы болып өсетін бала өзіне алдағы өмірді ерте ойлап, алысқа...
Жарлы болсаң да, арлы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей, тұрмысы төмен болсаң да, ар-намысыңды, адамдық қасиетіңді жоғал...
Бауыры жыртық жылауға келеді,
Бауыры бүтін сынауға келеді.
Бауыры бүтін сынауға келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жағдайы мен көңіл күйіне қарай әрекеті де әртүрлі болатынын білдіреді. Тура мағын...
Өлдің, Мамай - қор болдың.
**Негізгі мағынасы** «Өлдің, Мамай — қор болдың» деген мақал адамның тірі кезінде қадірін білмей, өлген соң да абыройын...
Адамның ана сүйегін, әке қанын,
Тәңірі жанын береді.
Тәңірі жанын береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның дүниеге келуі мен болмысын үш үлкен күшпен байланыстырады: ана — дене бітімін, әк...
Жаманнан жақсы туса да,
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
Жақсыдан жаман туса да,
Тартпай қоймас негізге.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның туа біткен қасиеті мен тәрбиенің, ортаның ықпалын білдіреді. Жаман адамнан жақсы...
Мәуелі ағаш майысқақ.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың салмағынан төмен иілетінін білдіреді....
Бітер істің басына,
Жақсы келер қасына.
Жақсы келер қасына.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қандай да бір істің сәтті аяқталуына дұрыс адам, яғни жақсы ниетті, ақылды, ісмер кісі ке...
Молданың істегенін істеме, айтқанын істе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз бен істің бірдей болуын ескертеді. Тура мағынада: біреудің іс-әрекеті дұрыс болмаса д...
Кісіден сұрағанның екі көзі шығады,
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
Құдайдан сұрағанның екі бүйірі шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуден қайта-қайта сұрана бермей, өз қажетіне өзі жауап іздеп, еңбек етіп, тәуе...
Әзілің жарасса, атаңмен ойна.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер қалжыңың орынды болып, сөзің көңілге тимесе, тіпті атаңмен де ерк...
Бата ескірмейді.
**Негізгі мағынасы** «Бата ескірмейді» деген мақалдың тура мағынасы — берілген ақ тілекті, ізгі дұғаны уақыт тоздырмайд...
Құрғақ қасық ауыз жыртар.
**Негізгі мағынасы** Құрғақ қасық ауыз жыртар деген мақалдың тура мағынасы — ауызға құрғақ қасық салса, ерінді ауыртып,...
Әліптің артын бақ.
**Негізгі мағынасы** «Әліптің артын бақ» деген мақал асықпай, алдымен істің соңын, нәтижесін ойлап әрекет ету керек дег...
Өзіңнен тумай ұл болмас,
Сатып алмай құл болмас.
Сатып алмай құл болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұл бала өз әке-шешесінен туады, ал құлды ешкім сатып алмай, өз еркімен...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.