Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.7K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Жасауды алты жастан жинаса, асады,
Жеті жастан жинаса, жетеді.
Жеті жастан жинаса, жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздың жасауын, күнделікті тұрмысқа қажет бұйымдарын ерте жастан баста...
Ел ұстама, ел ұстасаң, кек ұстама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған, жұртқа сөзі өтетін адамға арналған өсиет. Тура мағынасында: біреуге билік,...
Ескіні еске алмай, жаңа жадыңа түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өткен тәжірибені, бұрынғыны ұмытпай, содан сабақ алса ғана жаңа нәрсені дұрыс түсіне...
Ар жазасы бар жазадан ауыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең ауыр қасіреті – сыртқы жаза емес, ішкі ардың азабы екенін білдіреді. Яғни адам...
Сабырлы жетер мұратқа,
Сабырсыз қалар ұятқа.
Сабырсыз қалар ұятқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сабыр сақтаған адам өз мақсатына, арманы мен мұратына жетеді; ал асығыс...
Өткелді саяз деме,
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
Таяқ салып бойлат.
Ісіңді мақұл деме,
Ағайынға салып ойлат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асығыстықтан, өзіне тым сеніп кетуден сақтандырады. «Өткелді саяз деме, таяқ салып...
Бала атадан бір батпан артық туады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала әкесінен салмақтырақ, ірілеу болып туады дегенге саяды. Астарлы м...
Жастың жолын кеспе.
**Негізгі мағынасы** «Жастың жолын кеспе» деген мақал жас адамның алға басуына, талабына, арман-мақсатына бөгет жасама...
Адамға тойымшылық керек.
**Негізгі мағынасы** «Адамға тойымшылық керек» деген мақал адамның нәпсісін тежеп, барға қанағат ете білуі қажет екенін...
Ерке ит ауыз жалайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: еркелетіп, өзіне үйір қылған ит адамның қолына, ыдысына, аузына жақында...
Алпыс - дер шағы,
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің кезең-кезеңмен өтетінін, әр жастың өз сыны мен салмағы бар екенін білдіреді...
Бала жеңіне қарап өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың тәрбиесі мен мінезі үлкендердің, әсіресе ата-ана мен үй ішіндегі адамдардың үлгіс...
Есекті қанша ұрсаң да, ат болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есекті қанша сабасаң да, ол атқа айналмайды. Астарлы мағынасы: адам не...
Жылы орныңды суытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отырған, тұрған орныңды жылуын жоғалтпай сақта, яғни жайыңнан, қолыңда...
Шариғат - ағып жатқан бұлақ,
Бұрынғының сөздері - жағалай біткен құрақ.
Бұрынғының сөздері - жағалай біткен құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал діннің, яғни шариғаттың өмірге бағыт беретін таза әрі тұрақты қайнар екенін меңзейді. Ағы...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.