Өмір барда өлімді айтпа.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өмір сүріп тұрған адамға өлімді көп айта берме, тіршіліктің қадірін біл, үміт пен жігерді жоғалтпа дегенді білдіреді. Тура мағынасында: тірі адамға өлім туралы сөз қозғау орынсыз. Астарлы мағынасы: адамды үрейге, торығуға емес, өмірдің қызығы мен жауапкершілігіне жетелеу керек. Яғни, бар кезде бағала, істі кейінге қалдырмай, тіршіліктің өзіне мән бер.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өмір» — адамның бүгінгі тіршілігі, мүмкіндік пен әрекет алаңы. «Өлім» — тек ақырғы сәт емес, сонымен бірге түңілу, үмітсіздік, бос сөздің белгісі ретінде де ұғынылады. Мақал өмір мен өлімді қарама-қарсы қойып, жарық пен қараңғылықтай салыстырады. Сол арқылы тірі адамның бойындағы күшті сөндірмей, жігерін сақтауды ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қиындыққа тап болған адамға демеу беру үшін айтылады. Мысалы, біреу жұмыстан қысқарып, «бәрі бітті» деп күйзелсе, оған «Өмір барда өлімді айтпа» деп, әлі де мүмкіндік барын, жаңа жол табуға болатынын еске салады. Бұл сөз адамды сабырға шақырып, алға қарауға үйретеді.