Өліспей беріспейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге не жерге, не намысқа, не мақсатқа оңайлықпен қол жеткізу болмайды, қарсы жақ та өз орнын бермей, табандылық танытады. Астарлы мағынасы — өмірде кез келген маңызды іске күш салмай, қайрат көрсетпей жету қиын. Адам өз мүддесін, құқығын, абыройын қорғау үшін соңына дейін тұруы керек деген ой айтылады. Бұл жерде «өлісу» — жанқиярлықпен, бар күшіңді салып күресу, ал «беріспеу» — төзімділік пен қайсарлық таныту.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы екі етістік бір-біріне қарама-қарсы қойылып, күрес пен табандылықты көрсетеді. «Өлісу» сөзі жеңіл ұғым емес, барын салып арпалысу, қажет болса үлкен тәуекелге бару дегенді білдіреді. «Беріспеу» — әлсіздік танытпау, қиындыққа мойымау, өз ұстанымынан таймау. Осы образдар арқылы халық өмірдің тартысты, сынаққа толы екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды жұмыс, оқу, спорт, бизнес сияқты салаларда қолдануға болады. Мысалы, студент емтиханға дайындалып, қиын пәнді меңгеру үшін ұзақ уақыт еңбектенсе, «Өліспей беріспейді» деуге болады. Яғни, табыс кездейсоқ келмейді, табандылық пен қажыр қажет.