Өмір өзіңдікі, өлім өзгенікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірі өз қолында екенін, ал өлімнің өз еркінен тыс, басқа бір құбылыс екенін меңзейді. Яғни әр адам өз ғұмырын қалай өткізетінін, қандай із қалдыратынын өзі таңдайды. Тірі кезінде еңбек етіп, дұрыс шешім қабылдап, жақсы іс жасау — адамның өз жауапкершілігі. Ал өлім — тағдырға тән, оны ешкім алдын ала билей алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өмір» мен «өлім» бір-біріне қарама-қарсы ұғым ретінде берілген. «Өмір өзіңдікі» деуі — адамның таңдау, мінез, әрекет, еңбегі өзіне тиесілі екенін білдіреді. «Өлім өзгенікі» тіркесі — өлімнің адам еркінен тыс, сыртқы күшке байланысты екенін астарлайды. Мұнда тура мағынадан гөрі философиялық ой басым: тіршілікке ие болу — мүмкіндік, ал оны қалай мәнді ету — адамның міндеті.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жауапкершілік пен саналы өмір сүруге үндейді. Мысалы, бір адам денсаулығын күтіп, уақытының бәрін босқа өткізбей, білім алып, мамандық меңгерсе, ол өз өмірін өзі дұрыс бағыттайды. Ал біреудің өкпесі мен сөзіне байланып қалмай, өз жолыңды табу — осы мақалдың бүгінгі қолданылуы.