Өлі - тірінің азығы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өлі — тірінің азығы» деген мақалдың тура мағынасы — өлген адамнан артылған мал-мүлік, ас-ауқат, дүние тірі адамдардың қажетіне жарайды. Астарлы мағынасы — адам өмірден өткен соң да оның қалдырған еңбегі, тәрбиесі, ісі мен аманаты тірілерге пайдасын тигізеді. Яғни әр адамның артында елге қызмет ететін із, ұрпаққа жететін үлгі қалуы керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлі» сөзі — өмірден озған адамды, ал «тірі» сөзі — осы дүниеде жүрген жанды білдіреді. «Азығы» сөзі тек тамақ емес, жалпы тіршілікке қажет пайда, несібе, мұра деген кең мағынада қолданылған. Бұл жерде өлім мен өмір қарсы қойылып, бір адамның кеткені екінші біреудің тіршілігіне себеп болатыны көрсетіледі. Мақал өмірдің өткіншілігін де, мұраның құнын да аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне мұра, артта қалған жақсы іс, не қайырымдылық жайында айтылады. Мысалы, адам өмірінде салған үйі, өсірген баласы, жазған еңбегі не жинаған қоры кейін отбасының, елдің игілігіне жараса, соның бәрі осы мақалдың мәнін дәлелдейді. Тіпті қайтыс болған кісінің жақсы тәрбиесі де ұрпағына азық болады.