Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.5K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Шәкіртсіз ұстаз тұл.
**Негізгі мағынасы** «Шәкіртсіз ұстаз тұл» деген мақалдың тура мағынасы — оқушысы жоқ мұғалімнің еңбегі толық көрінбейд...
Жүрем десең, көре бересі,
Көре берсең, көне бересің.
Көре берсең, көне бересің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмір жолында тек қарап, бақылап, үнсіз көне берсе, бірте-бірте ішкі қайраты азайы...
Адам қатесіз болмас,
Көл бақасыз болмас.
Көл бақасыз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының қателеспей өмір сүрмейтінін айтады. Қате жіберу — адамның табиғи қасиеті,...
Қыңыр көшіп бай болмай-ақ қой,
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
Қисық сөйлеп би болмай-ақ қой.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз қырсықтықтан, теріс мінезден және қисық сөзден сақтандырады. Тура мағынасы...
Жақсылық жасасаң, жасыр,
Жақсылық көрсең, асыр.
Жақсылық көрсең, асыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кішіпейіл, қарапайым болуға шақырады. Жақсылық жасаған кезде оны дабыра қылмай, ма...
Жаман ісінен көрмейді, кісіден көреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз кемшілігін мойындамай, істеген жаман әрекетінің салдарын басқадан іздейтінін меңз...
Жеті атасы би болған
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
Жеті жұрттың қамын жер.
Би болмаған би болса,
Құлақ-миын шағып жер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жеті атасы бойы би болған адам ел ісіне ерте араласып, жұрттың жағдайын...
Болмасаң да ұқсап бақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бойында бір қасиет болмаса да, соған ұқсауға, сол деңгейге жетуге тырысу керегін...
Ауыл үйдің моншағын күндіз ұрлап, түнде тақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл ішіндегі өсек, сөз тасу, біреудің абыройын түсіру сияқты теріс қылықты әжуа етеді. Т...
Ақылы асқан жақсыны
Алысым деп ойлама.
Ақылы жоқ жаманды
Жақыным деп ойлама.
Алысым деп ойлама.
Ақылы жоқ жаманды
Жақыным деп ойлама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды туыстығына, таныстығына немесе сыртқы жақындығына қарап емес, ақылы мен мінезіне қ...
Жасауды алты жастан жинаса, асады,
Жеті жастан жинаса, жетеді.
Жеті жастан жинаса, жетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздың жасауын, күнделікті тұрмысқа қажет бұйымдарын ерте жастан баста...
Ебін тапқан ер өлмес.
**Негізгі мағынасы** Ебін тапқан ер өлмес деген сөз — адам қандай қиындық көрсе де, амалын тауып, жолын таба білсе, тірш...
Соры қалың әкенің -
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
кер бағып ұлы өседі,
сөз бағып қызы өседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің беделі мен отбасындағы тәрбиенің баланың мінезіне тікелей әсер ететінін айтады. Ту...
Адам өзгенің қадірін өзі арқылы түсінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басқа біреудің қадір-қасиетін, ең алдымен, өз басынан өткен сезім, тәжірибе және ұқс...
Май пілікті көмсе, шам сөнеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пілікті, яғни шамның жанатын өзегін майға көміп тастаса, оған ауа жетпе...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.