Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.8K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Қатаң болсаң, қашады,
Босаң болсаң, аяққа басады.
Босаң болсаң, аяққа басады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен ұстанымына қатысты айтылған. Егер адам тым қатал, берік, өз шекарасын...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Жан қиналмай жұмыс бітпес,
Талап қылмай мұратқа жетпес.
Талап қылмай мұратқа жетпес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал еңбексіз, қиналыссыз ешбір іс оңай бітпейтінін айтады. Бір мақсатқа, мұратқа жету үшін ад...
Ең әуелі орын тап,
Одан кейін келін тап.
Одан кейін келін тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі бастамас бұрын ең алдымен оның жағдайын, орнын, негізін дұрыс ойластыру керек де...
Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тас та, тасбақа да, су да табиғат заңына сай өзіне тән болмысынан айры...
Нақыл қайдан шығады, ой болмаса,
Киіз қайдан шығады, қой болмаса.
Киіз қайдан шығады, қой болмаса.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы: терең сөз де, өмірлік даналық та ойсыз тумайды. Адамның санасында толғаныс,...
Арсыз - адамның қоры.
**Негізгі мағынасы** «Арсыз - адамның қоры» деген мақал ар-ұяттан айырылған адамның қадірі болмайтынын білдіреді. Мұнда...
Еңбек мұратқа жеткізер,
Жалқау абырой кетірер.
Жалқау абырой кетірер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам еңбек етсе, мақсатына жетеді, ал жалқау болса, қадір-қасиетін жоғ...
Ана тілін алмаған - арсыз.
**Негізгі мағынасы** Ана тілін, яғни ананың ақылын, тәрбиесін, өсиетін тыңдамай өскен адам әдептен алыстап, ар-намысын ж...
Мақал - сөздің атасы,
Уәде - ердің опасы.
Уәде - ердің опасы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің қадірі мен уәдеге беріктікті қатар қояды. «Мақал — сөздің атасы» дегені, халықтың...
Не ексең, соны орарсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қандай дән сепсе, сол дәннің өнімін жинайды. Астарлы мағынасы — ө...
Кеңесіп кескен қол ауырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолды бірнеше адам ақылдасып кессе, қателік азаяды, ауыртпалығы жеңілде...
Қалған көңіл - шыққан жан.
**Негізгі мағынасы** Қалған көңіл — өмірден, бір сөзден не бір іс-әрекеттен жараланып, суып қалған ішкі реніш. Шыққан жа...
Ат тұяғын тай басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен аттың ізі мен тұяғын кейін тай, яғни құлыннан өскен жас жылқы ба...
Сексен - жермен жексен.
**Негізгі мағынасы** «Сексен - жермен жексен» деген мақал адамның жасы ұлғайған сайын әл-қуаты кеміп, денесі де, іс-әре...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.