Өмірді өлім тұсайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өмірді өлім тұсайды» деген мақал адам баласының ғұмыры шектеулі екенін білдіреді. Тура мағынасында өлім — өмірдің ақыры, ал астарлы мағынасында ол тіршіліктің тоқтауы ғана емес, адамның әр сәтін қадірлеуге шақыратын шындық. Яғни, өмір қанша ұзақ көрінсе де, оның шегі бар, сондықтан босқа өткізбей, мәнді өмір сүру керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тұсайды» сөзі өмірдің жолын бөгеп, шегін белгілеп тұрғандай әсер береді. Мұнда өлім жолға тосқауыл қоятын күш ретінде бейнеленген. Бұл образ тіршіліктің еркін ағысы бардай көрінгенімен, оның соңы міндетті түрде бір межеге келіп тірелетінін аңғартады. Қазақ танымында бұл — адамның шүкіршілік етіп, артыққа салынбай, ізгі іс жасауына себеп болатын терең ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға уақыттың қадірін ұқтыру үшін айтылады. Мысалы, біреу өмірін тек қызықпен өткізіп, маңызды ісін кейінге ысыра берсе, үлкендер «Өмірді өлім тұсайды» деп, әр күнді пайдалы іске жұмсауды ескертеді. Бұл сөз адамды жауапкершілікке, сабырға және өмірлік мақсатты ұмытпауға баулиды.