Өнерлі жігіт өрде озар,
Өнерсіз жігіт жер соғар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: өнері бар жігіт биікке шығып, алға озады, ал өнері жоқ жігіт төмен қалып, сүрінеді. Астарлы мағынасы — адамның өмірдегі табысы қабілетіне, шеберлігіне, еңбегіне және ізденісіне байланысты. Өнерлі адам қай ортада да өз жолын табады, құрметке ие болады, ал талабы мен машығы жоқ кісі қиындықта тығырыққа тіреледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өр» — биік, асқақ орын, яғни жетістік пен абыройдың белгісі. «Озар» сөзі алға шығу, елден ілгері болу дегенді білдіреді. Ал «жер соғар» — құлап қалу, төмен түсу, беделден айырылу деген ұғымды береді. Бұл қарсы қою арқылы мақал өнер мен өнерсіздіктің айырмасын өте анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу-білімде, жұмыста, кәсіпте жиі қолданылады. Мысалы, екі жас маманның бірі тіл үйреніп, компьютерлік дағдыларын жетілдіріп, жаңа іс меңгерсе, екіншісі тек қарап отырса, мүмкіндігі көп адам алға шығады. Яғни, өнер мен қабілет адамды өсіретін басты күш екенін ескертеді.
Ónersiz jigit jer soǵar.