Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.7K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Адам өзгенің қадірін өзі арқылы түсінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам басқа біреудің қадір-қасиетін, ең алдымен, өз басынан өткен сезім, тәжірибе және ұқс...
Ата өлсе де, кәде өлмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: әке дүниеден өтсе де, оның артында қалған салт-дәстүр, жөн-жоралғы, мін...
Қураған ағаш иілмейді,
Қураған шыбық егілмейді.
Қураған шыбық егілмейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қурап қалған ағаш та, қураған шыбық та иілуге, өсуге келмейді. Астарлы...
Атадан мал қалғанша ,тал қалсын.
**Негізгі мағынасы** Атадан қалған малдың бәрі бір күнде таусылып, ұрпаққа ұзақ пайда бермеуі мүмкін. Ал тал — өссе, көл...
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі арт...
Жоқ іздеген жоғалғанды табады.
**Негізгі мағынасы** Жоқ іздеген жоғалғанды табады деген мақал адам бір нәрсені шын ықыласпен, табандылықпен, сабырмен і...
Кімнің жерін жерленсең,
Соның жырын жырларсың.
Соның жырын жырларсың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қай ортада өсіп, кімнің қоластында, кімнің ықпалында жүрсе, соның сөзін сөйлеп, соны...
Аттан тай озады,
Атадан бала озады.
Атадан бала озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, бәйгеде үлкен аттың алдынан тай да озып кетуі мүмкін. Астарлы м...
Жер астында жатқанды
Қазбай қарап, тіл табар.
Қазбай қарап, тіл табар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бір істің түбіне жетпей, үстірт қарап шешім шығармауы керегін айтады. Тура мағына...
Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Кұнды сөз жоғалмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады...
Салтын білмеген сауапты түсінбейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — өз халқының салт-дәстүрін, жөн-жоралғысын білмеген адам сауаптың, яғни...
Қалжырағаннан былжыраған жаман.
**Негізгі мағынасы** «Қалжырағаннан былжыраған жаман» деген мақал адамның қатты шаршап, әлсіреп қалуы уақытша қиындық б...
Өз ақылын шамалаған қор болмас.
**Негізгі мағынасы** Өз ақылын шамалап, шамасына қарай бағалай білген адам қателігін азайтады, орынсыз мақтанға ұрынбайд...
Жылы орныңды суытпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отырған, тұрған орныңды жылуын жоғалтпай сақта, яғни жайыңнан, қолыңда...
Ақыл атасы - ақиқат.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл атасы – ақиқат» деген мақал ақылдың түп негізі шындыққа, туралыққа сүйенетінін білдіреді. Яғ...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.