Өлерменнің өзі жаман,
Ақымақтың сөзі жаман.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал адамға екі түрлі мінездің зиянын көрсетеді: өлермендік те, ақымақтық та жақсы қасиет емес. «Өлермен» — өз айтқанынан қайтпайтын, орынсыз қасарысатын, ақылға құлақ аспайтын адам. Оның өзі айналаға ауырлық түсіреді. Ал «ақымақтың сөзі» — ойланып сөйлемеген, мәні жоқ, елді шатастыратын, реніш тудыратын сөз. Яғни, біреудің қасарысқан мінезі де, екіншінің орынсыз сөзі де жұртқа жақпайды. Мақал адамды сабырлы, парасатты, сөзге сақ болуға үндейді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «өлермен» сөзі қыңырлық пен тоқтаусыз ерегесуді бейнелейді. Бұл — өз пікірін ақылдан жоғары қоятын мінездің образы. Ал «ақымақтың сөзі» терең ойсыз, жел сөзді, шала түсінікті білдіреді. Халық екеуін қатар алып, мінез бен сөздің екеуі де тәрбиелі болмаса, адамның қадірі кемитінін аңғартады.

Қазіргі өмірде

Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасы ішінде өзекті. Мысалы, бір адам чатта дәлелсіз дауласып, райынан қайтпай қойса — ол өлермендік болады; ал екінші адам ойланбай ауыр сөз жазса — ақымақтың сөзіне ұқсайды. Сондықтан кез келген пікірде сабыр сақтап, сөзді өлшеп айту керек.