Өз отына қан құйған,
Кісі отына май құйған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз үйіңе, өз ісіңе, өз мүддеңе немқұрайды болмай, алдымен соған жанашырлық таныт деген ойды білдіреді. Тура мағынасында біреудің өз ошағына қан құйып, өзгенің ошағына май құюы мүмкін емес сияқты көрінгенімен, астарында адам өз пайдасын да, өзгенің пайдасын да әртүрлі бағалайтыны меңзеледі. Яғни кей кісі өз шаруасына қатал, тіпті зиян келтіріп алады, ал өзгенің шаруасына жұмсақ, жомарт болып кетеді. Мақал адамға өз орнын, өз үйін, өз тірлігін дұрыс бағалауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "от" — үйдің ырысы, тіршілік, ошақ басындағы береке. "Қан" — ауырлық, зиян, қиянат, шектен тыс қатаңдықты білдіреді. Ал "май" — жұмсақтық, қамқорлық, молшылықтың белгісі. Осы қарама-қарсы екі образ арқылы халық өз ісіне келгенде салғырт, ал бөтен іске келгенде тым жомарт болудың үйлесімсіздігін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз жұмысына жауапсыз қарап, ал басқа біреудің ісіне артық араласып жүретін адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, бір қызметкер өз тапсырмасын кешіктіріп, сапасын төмендетеді, бірақ әріптесінің жұмысына жөнсіз кеңес беріп, бәрін "түзеткісі" келеді. Осындайда бұл мақал өз ісіңе алдымен көңіл бөл деген ескерту болады.
Kisi otyna maı quıǵan.