Өзің диуанасың,
Кімге пір боласың?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз мінезі, ісі, ақылы ретке келмей тұрып, басқаға ақыл айтып, жол көрсетуі орынсыз екенін білдіреді. Тура мағынасында «диуана» — ел кезген, берекесі кеткен адам, ал «пір» — рухани жетекші, үлгі тұтар кісі. Астарлы мағынасы: өзі жөнделмеген, өзі тәртіпсіз адам өзгеге өнеге бола алмайды. Яғни, басқаны түземек болған адам әуелі өзін түзетуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «диуана» бейнесі — шашыраңқы, бағытсыз, ойы орнықпаған адамның символы. Ал «пір» — жол нұсқаушы, ақылшы, беделді тұлға. Екі образды қарама-қарсы қою арқылы мақал адам бойындағы қайшылықты әшкерелейді: іші ала-құла адам сыртқа ұстаз бола алмайды. Бұл сөздің түпкі ойы — шынайылық пен өзін-өзі тану.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуге ақыл айтқанда өзіңнің сол талапқа сай болуың керегін еске салады. Мысалы, жұмыста тәртіп сақтамайтын қызметкердің өзгеге «уақытыңды бос өткізбе» деуі жұртқа өтпейді. Сондықтан алдымен өз ісіңді дұрыстап, содан кейін ғана кеңес беру орынды.
Kimge pir bolasyń?