Өзінің қисықтығын білмей,
Өзгенің түзулігін білмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз мінін, кемшілігін аңғармай тұрып, өзгенің жақсы қасиетін де дұрыс бағалай алмайтынын білдіреді. Тура мағынада «қисық» — қисайған, түзілмеген нәрсе, ал «түзу» — дұрыс, мінсіз бейне. Астарлы мағынада бұл — адам алдымен өзін сынап, өз бойындағы олқылықты түзеп алуы керек деген ой. Өз қатесін көрмеген жан көбіне басқаны да орынсыз сынайды, қызғанады немесе түсінбей қалады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қисықтық» пен «түзулік» — адамның мінезі мен іс-әрекетінің символы. Қисықтық әділетсіздік, теріс мінез, тәкаппарлық сияқты кемшіліктерді меңзейді. Түзулік адалдықты, шыншылдықты, парасатты білдіреді. Яғни, біреудің түзулігін көру үшін адамның ішкі көзі ашық, ойы таза болуы қажет. Бұл жерде сыртқы пішін емес, рухани өлшем басты орын алады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, оқу барысында өзгені сынауға әуес адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер өз міндетін дұрыс орындамай жүріп, әріптесінің жұмысын «неге бұлай» деп мінесе, оған осы мақал ескерту болады. Алдымен өз ісін түзеп, содан кейін ғана басқаға баға берген жөн.
Ózgeniń túzýligin bilmeıdi.