Өзін жамандаған жатқа қор болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өзі туралы жаман сөйлеп, өз қадірін өзі түсірмеуі керектігін білдіреді. Тура мағынасында, кімде-кім өзін жамандап, өз бойындағы кемшілікті орынсыз айта берсе, оны сырт адам да менсінбей қарайды. Астарлы мағынасы — адамның абыройы алдымен өз сөзінен, өз ұстанымынан көрінеді. Өз-өзін төмендеткен жан өзгенің де құрметіне ие бола алмайды. Сондықтан кісі өз мінін білсе де, оны ел алдында қор қылмай, түзетуге ұмтылғаны дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өзін жамандаған» дегені — өз бағасын өзі кетіру, өз абыройына өзі сызат түсіру деген образ. Ал «жат» — бөтен адам, сырт көз, яғни сені жақын тартпайтын орта. «Қор болар» тіркесі адамдық қадірден айырылып, менсінбеуге ұшырауды білдіреді. Мұнда ашық теңеу жоқ, бірақ адамның сөзі мен беделі қатар алынып, сөз арқылы тұлғаның бағасы өлшенетіні меңзелген.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өте орынды. Мысалы, жұмысқа қабылдау кезінде адам «менен ештеңе шықпайды, қолымнан келмейді» деп сөйлесе, жұмыс беруші оған сенімсіз қарайды. Демек, қарапайым болу бір басқа, ал өзіңді орынсыз жамандау — өз жолыңды өзің кесу.