Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе дегеніміз — адамның өз қадірін сақтап, орынсыз, ойсыз сөзбен абыройын түсірмеуі керек деген өсиет. Тура мағынасында бұл өзің туралы теріс сөйлемеу, өзіңді төмендетпеу дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — адам сөз арқылы өз мінезін, ақылын, беделін танытады; сондықтан әр сөзді ойланып айту қажет. Артық мақтан да, орынсыз мұң мен қорғансыздықты білдіретін сөз де адамды әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — жай дыбыс емес, адамның ішкі мәдениеті мен ойының көрінісі. «Кем көрсету» — өз орныңды төмендету, өз құныңды өзің түсіру деген бейнелі мағына береді. Яғни, сөз адамға айна сияқты: қалай сөйлесең, солай көрінесің. Халық бұл арқылы тілдің әсерін, сөйлеудің жауапкершілігін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, көпшілік алдында өте орынды. Мысалы, адам сұхбатта немесе жиналыста «менің қолымнан ештеңе келмейді» деп өзін төмендете берсе, оған сенім азаяды. Ал сабырлы, нық, мәдениетті сөйлеген адам өз беделін сақтайды және өзгеге де сыйлы көрінеді.