Өзі сұранғаннан сарқыт дәметпе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Өзі сұрап алған нәрседен, не өз еркімен кіріскен істен артық сый, қосымша пайда күтпе деген ой айтылады. Мұнда адам бір іске өзі ұмтылса, оның салдарын да, шектеуін де алдын ала түсінуі керек. Яғни, қолындағы мүмкіндікке қанағат етіп, орынсыз дәмеден, артық есептен аулақ болуға шақырады. Астарлы мағынасы — біреуден бір нәрсе сұрап, соның үстінен тағы пайда күту әдепсіздік екенін ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сұранған» сөзі — адамның өзі тіленіп, өтініш айтып алған жағдайын білдіреді. Ал «сарқыт» — тойдан, дастарқаннан қалған үлес, қосымша сыбаға. Образ арқылы халық «алдыңа келгеннің өзін қанағат ет, үстінен тағы қомағайлық жасама» деген өмірлік тәрбиені жеткізген. Бұл жерде сарқыттың өзі де негізгі ас емес, тек артығы, қалдығы екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызмет, жоба не күнделікті қарым-қатынаста қолдануға болады. Мысалы, бір адам танысынан көмек сұрап алып, кейін одан тағы да сыйлық не ерекше жеңілдік күтсе, оған осы мақал орынды айтылады. Яғни, өзің сұрап алған істің шегін біл, артық талап қойма деген ескерту.