Өз қадірін білмеген,
Қадірлінің қадірін білмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз құнын, өз орнын, өз ар-намысын түсіне алмаса, ол өзгеден де шын қадір көруді, қадірлі жанның бағасын білуді үйренбейді деген ойды білдіреді. Тура мағынасында — бір нәрсенің бағасын тану үшін әуелі соған ұқсас құндылықты өзіңде сезіну керек. Астарлы мағынасы — өзін сыйлай алмаған, өзіне талап қоя алмаған адам басқаны да дұрыс бағаламайды, жақсы адамның жақсылығын да, үлкеннің өнегесін де ұғына бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өз қадірі» — адамның жеке болмысы, намысы, тәрбиесі, ар-ұяты. Ал «қадірлі» деген сөз сыйлы, беделді, орны бар адамды меңзейді. Екі жолдың байланысы адам танымының өлшемін көрсетеді: ішкі мәдениеті төмен жан сыртқы құрметтің мәнін толық түсінбейді. Яғни бұл жерде қадір — тек атақ емес, мінез бен жауапкершілік өлшемі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өзіне сенім, тәртіп, мәдениет керек екенін еске салады. Мысалы, жұмыс орнында өз міндетін жауапкершілікпен атқаратын адам басқаның еңбегін де құрметтейді, ал жалқау не салақ адам жақсы маманның қадірін түсіне бермейді. Сондықтан бұл сөз адамды өзін тәрбиелеуге шақырады.
Qadirliniń qadirin bilmes.