Өз қолыңда болмаса, әкең де жат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз ісіне, өз ырысына, өз күнкөрісіне өзі ие болмаса, оған ең жақын адамы да толық демеу бола алмайды деген ой. Астарлы мағынасы — тіршілікте өз еңбегің, өз тәуелсіздігің, өз жауапкершілігің болмаса, тек туыстыққа сүйеніп ұзаққа бара алмайсың. Әкеңдей жақын жанның өзі де сенің орныңа бәрін шешіп бере алмайды. Сондықтан әр адам өз ісін өзі жүргізуге, өз несібесін табуға, өз өміріне ие болуға тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өз қолыңда» деген тіркес — билік, мүмкіндік, еңбек, табыс, ерік деген ұғымдарды білдіреді. Ал «әкең де жат» деуі — өте жақын адамның өзі де пайдасы тимесе, сырт адамдай болып қалатынын тұспалдап айтады. Бұл қатал естілгенімен, шындыққа жақын ой: адамның қадірі оның дербестігімен, іс тындыра алуымен өлшенеді.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал жас адамға мамандық игеріп, табыс табуға, біреуге масыл болмай өмір сүруге үндейді. Мысалы, студент оқуын бітіріп, жұмысқа тұрып, өз шығынын өзі көтере бастаса, ол шын мәнінде «өз қолында» өмір сүріп жатыр деген сөз. Сонда ғана оның сөзі де, ісі де салмақты болады.