Өзі өрде, сөзі төрде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Өзі өрде, сөзі төрде» деген мақал адамның тұлғасы мен сөзі бірдей биік, салмақты болуы керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында «өр» — биіктік, «төр» — үйдің ең сыйлы орны. Астарлы мағынасы: беделі бар, көргені көп, мінезі орнықты адам қай жерде де құрметке ие болады, ал оның айтқан сөзі де өтімді, дәлелді келеді. Мұнда адамның тек атағы емес, ішкі мәдениеті, ақылы, әдебі де бағаланады.
Образдар мен теңеулер
«Өр» сөзі адамның мәртебесін, биік деңгейін, абыройын бейнелейді. «Төр» — қазақ ұғымында ең қадірлі, сыйлы орын, сондықтан сөздің төрде тұруы оның өтімді, салмақты, орынды екенін аңғартады. Яғни биік тұрған адам бос мақтанмен емес, парасатты оймен ерекшеленеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де білімді, мәдениетті, сөзіне берік адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір маман жиналыста көп сөйлемей-ақ, нақты дәлелмен мәселені шешсе, жұрт оның сөзін тыңдайды. Ондай адамды «өзі өрде, сөзі төрде» деп сипаттауға болады.