Өлгеннің жазасын көмген берсін.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның біреудің істеген ісі мен қателігіне, ең алдымен, сол адамның өзі жауап беруі керек деген ойды білдіреді. Тура мағынада «өлген адамға жазаны көмген жері берсін» дегендей айтылғанымен, астарында: әркімнің ісінің өтеуі өзіне ғана тиеді, біреудің күнәсін екінші адам көтермейді деген түйін жатыр. Яғни, жауапкершілік пен әділдік туралы ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлген» сөзі өмірден өткен адамды ғана емес, істің біткені, жауап қайтару мүмкін емес сәтті де меңзейді. «Көму» — істің жерге кетуі, жабылуы, соңғы нүкте қойылуының бейнесі. «Жазасын көмген берсін» деуі арқылы халық адам жасаған ісінің салдары өзімен бірге кететінін, ал тірі жан өзгенің қателігіне араласып кетпеуі керегін астарлайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреудің жеке шешімі үшін басқа адамды кінәламау керек дегенге сай келеді. Мысалы, егер қызметкер өз жұмысын дұрыс істемей, қате жоба жіберсе, оның жауапкершілігін әріптесі емес, сол адамның өзі көтеруі тиіс. Бұл сөз адамды әділ болуға, өз ісіне өзі жауап беруге үндейді.