Өз қотырын өзі қасиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз мәселесін, кемшілігін, күйзелісін немесе қиын жағдайын өзі шешуі керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында қотырын қасу — қышынған жерін өз қолыңмен басу. Астарлы мағынасында әркім өз тіршілігіне, өз мінезіне, өз ісіне жауапты, біреудің қолына қарап отырмай, әрекет етуі қажет деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қотыр» — адамның ішкі не сыртқы бір дерті, яғни өзіне тиесілі мәселе. «Өзі қасиды» деген тіркес сол мәселені сырттан күтпей, өзі реттейтінін көрсетеді. Бұл жерде образ өте қарапайым, бірақ әсерлі: қышыған жерді басқа адам емес, оның иесі ғана анық сезінеді және жеңілдете алады. Сондықтан мақал жеке жауапкершілік пен өзін-өзі қамдау идеясын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің көмегін күтпей, өз проблемаңды өзің шешу керек болғанда айтылады. Мысалы, студент сабақтан қалып қойса, оны ешкім орнына оқып бермейді; өзі ізденіп, өзі дайындалуы тиіс. Сол сияқты жұмыста қателік жіберсең, оны да өзің түзетесің. Яғни бұл мақал адамды ұқыптылыққа, дербестікке және жауапкершілікке үйретеді.