Жомарт бергенін айтпас,
Ер айтқанынан қайтпас.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал жомарт адам жасаған жақсылығын міндет қылмайтынын, оны бетке басып айтпайтынын білдіреді. Ал ер жігіт өз сөзінде тұрып, уәдесінен таймайды. Астарлы мағынасы — адамдық қасиеттің өлшемі тек бергенінде емес, бергенін жария етпей, сөзінде берік болуында.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «жомарт» — кең пейілді, қолы ашық адам бейнесі. Ол жақсылықты үнсіз жасап, шынайы ниетін танытады. «Ер» сөзі батылдықпен бірге намыс, жауапкершілік, тұрақтылықты меңзейді. «Айтқанынан қайтпас» деген тіркес ер азаматтың уәдесіне берік, сөзіне сенімді болуын бейнелейді. Осы екі образ арқылы халық жомарттық пен ерліктің түбі — кішіпейілділік пен адалдық екенін ұғындырған.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір кәсіпкер қайырымдылық жасап, оны дабыра қылмай, жасырын көмектессе — ол жомарттыққа жатады. Ал қызметкер не студент бір істі уақытында орындаймын деп сөз берсе, соны міндетті түрде орындауы керек. Яғни, бұл мақал адамды мақтаншақтықтан сақтандырып, уәдеге беріктікке тәрбиелейді.