Жеті атасын білмеген - мұртуд.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз тегін, ата-бабасының шежіресін білуі керек деген ойды білдіреді. Жеті атасын білмеу — тек ру-туысты танымай қалу емес, өз тамырынан, тарихынан, тәрбиелік негізінен ажырау деген астарлы мағына береді. Қазақ үшін жеті атасын білу — тәрбие, сана және елдік жауапкершіліктің белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жеті ата» — адамның шыққан тегін, ұрпақ жалғастығын көрсететін өлшем. Ал «мұртуд» сөзі халық тіліндегі кемшілік, өресіздік, шала түсінік мәнінде айтылған қатқыл бағалау ретінде ұғынылады. Яғни мақал біреудің тек білімсіздігін емес, түп-тамырын танымайтын рухани жұтаңдығын әжуалайды.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамды өз отбасын, ата-тегін, шежіресін құрметтеуге үндейді. Мысалы, бір жасөспірім атасының, бабасының кім болғанын білмей жүрсе, үлкендер оған жеті атасын сұратып, тарихын танытады. Бұл — тек салт емес, ұрпақтың жады мен ұлттық санасын сақтау жолы.