Жетесізге сөз өтпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетесізге сөз өтпейді» деген мақал ақылы кем, түсінігі таяз, ойға тоқтамайтын адамға қанша айтсаң да, ақыл-кеңесің дарымайтынын білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — сөздің құлаққа жетуі, астарлы мағынасы — сөзді ұғып, одан қорытынды шығаратын сана мен парасаттың болуы. Яғни адамға жөн сілтеу үшін тек сөйлей білу аз, оны тыңдайтын, бағалайтын зерде де керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — ақыл, насихат, ескерту, өмірлік тәжірибе. Ал «өтпейді» сөзі сөздің әсерсіз қалуын, жүрекке де, санаға да сіңбеуін меңзейді. «Жетесіз» — тірліктің мәнін түсінбейтін, өресі төмен, қыңыр адам бейнесі. Осы арқылы халық ақылдың қадірін, түсініктің маңызын әсерлі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Кейбір адамдарға қанша дәлел келтірсең де, пікірін өзгертпейді, себебі ол тыңдауға дайын емес. Мысалы, жұмыста қауіпсіздік ережесін қайта-қайта түсіндірсең де, бір қызметкер оған мән бермей жүрсе, кейін апатқа ұрынуы мүмкін. Сонда «жетесізге сөз өтпейді» деп, сөздің емес, адамның қабылдау қабілетінің маңызды екенін ұғамыз.