Жоғалғанды жоқтама,
Жоққа өкінбе.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды болмай қалған іске, кетіп қалған дүниеге, орындалмай қалған ойға шамадан тыс өкініп, уақытын босқа сарп етпеуге шақырады. Тура мағынасы — жоғалған затты іздеп қайғыра берме, жоқ нәрсеге налымa. Астарлы мағынасы — өткенге байланып қалмай, барға қанағат етіп, алдағы ісіңе күш жұмса деген өнеге. Өмірде бәрі бірдей ойлағандай бола бермейді, сондықтан сабыр сақтап, орнын таппаған нәрсеге өкініп жүру адамның жігерін азайтады.
Образдар мен теңеулер
«Жоғалған» сөзі тек заттың жоғалуын емес, кейде кеткен мүмкіндік, өткен уақыт, қол жетпеген арманды да білдіреді. Ал «жоқ» деген сөз мүлде қолда жоқ, қайтарылмайтын нәрсені меңзейді. Осы екі образ арқылы халық адамның бос қамы, орынсыз наласы өзіне пайда әкелмейтінін бейнелейді. Мақал қысқа болса да, өмірдің шындығын дәл жеткізеді: жоқты қуалау — желге сөз айту сияқты.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, оқуда немесе тұрмыста сәтсіздікке ұшырағанда орынды айтылады. Мысалы, адам жоғалған мүмкіндікті қайта-қайта айтып, өзін кінәлай берудің орнына, келесі мүмкіндікке дайындалуы керек. Университет грантын ала алмаған жас «жоғалғанды жоқтап» уақыт өткізбей, келесі емтиханға тыңғылықты дайындалса, мақалдың тәрбиесі орындалады.
Joqqa ókinbe.