Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
487.6K
Қаралым
293
Орташа
Сұрыптау:
Адам санасын ар түзейді.
**Негізгі мағынасы** Адамның сана-сезімі, ой-өрісі дұрыс болса, оның мінезі де, іс-әрекеті де түзеледі. Яғни адамды жақ...
Соқырға таяқ ұстатқандай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір істі өте анық, айқын, еш күмәнсіз түсіндіруді білдіреді. Тура мағынасында — көзі көрм...
Ақылды қария - ағып тұрған дария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңесі мол, өмір көрген қарияның орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қари...
Сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды.
**Негізгі мағынасы** Сүйреп, зорлап немесе дайын емес нәрсені күштеп қосудан пайда болмайды деген ой айтылады. Тура мағы...
Жақсы аттан жал кетсе де, әл кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, бағалы аттың жалы уақыт өте сиреуі, түсуі мүмкін, бірақ оның қу...
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Аста...
Уәде - Құдай аты.
**Негізгі мағынасы** «Уәде - Құдай аты» деген мақал адамның берген сөзіне өте жауапты болуын ескертеді. Тура мағынасынд...
Өткендерін ескерген -
Өскендіктің белгісі.
Өткендерін ұмытқан -
Өшкендіктің белгісі.
Өскендіктің белгісі.
Өткендерін ұмытқан -
Өшкендіктің белгісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өткенін, ата-баба жолын, өмірден алған сабақтарын ұмытпау керегін айтады. Өткенін...
Ағаш тамырынан су ішер.
**Негізгі мағынасы** «Ағаш тамырынан су ішер» деген мақал адамның, қауымның немесе істің берік негізге сүйену керектігі...
Ер қазынасы - ескі сөз,
Ел қазынасы - ескі сөз,
Тіл қазынасы - ескі сөз.
Ел қазынасы - ескі сөз,
Тіл қазынасы - ескі сөз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ердің, елдің, тілдің ең қымбат байлығы көне сөз, яғни атадан қалған өн...
Баланы ақырып үйретпе, ақырын үйрет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланы тәрбиелеуде қатал айқайдың емес, сабырлы, түсінікті, байыпты сөздің тиімді екенін...
Жақсынық жақсылығын айт,
Нұры тасысын.
Жаманның жамандығын айт,
Құты қашсын.
Нұры тасысын.
Жаманның жамандығын айт,
Құты қашсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезін дұрыс бағалауға шақырады. Жақсы адамның жақсы ісін айтып, оны мадақтау керек...
Кәрі білгенді пері білмейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі білгенді пері білмейді деген сөз — көпті көрген, өмірден тәжірибе жинаған қарт адамның білетін...
Жақсылық жасасаң, жасыр,
Жақсылық көрсең, асыр.
Жақсылық көрсең, асыр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды кішіпейіл, қарапайым болуға шақырады. Жақсылық жасаған кезде оны дабыра қылмай, ма...
Жақсыны көрмек үшін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамды, игі істі, өнегелі мінезді көру үшін қасынан табылу, арал...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.