Бар болса, сойғанның жөні бар,
Бір қойда он кісінің құны бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мал бар кезде оны сойып, елге ас беру орынды деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — қолдағы барды орнымен пайдаланып, қиын-қыстау емес, мүмкіндігі бар сәтте жомарттық таныту керек. Бір қойдың өзі тек бір үйдің ғана емес, көп адамның қажетін өтей алатын берекелі ас екенін меңзейді. Яғни, аз дүние де дұрыс жұмсалса, көпке пайдасын тигізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — береке мен ырыстың символы. «Он кісінің құны» деген тіркес қойдың киелі, қадірлі мал екенін және оның бағасы бір үйдің шеңберімен шектелмей, көпшілікке жететінін көрсетеді. Бұл жерде «сою» — тек мал сою емес, барды бөлісу, дастарқан жаю, сыйластық білдіру мағынасын да аңғартады. Халық ұғымында ас беру — құрмет пен кең пейілділіктің белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ресурсты орнымен жұмсау, жомарт болу деген мағынада қолданылады. Мысалы, үйге қонақ келсе, аз ғана азық-түлік болса да, оны бөліп, дастарқан жасаған адам «бар болса, сойғанның жөні бар» деген ойды іске асырады. Бұл — барға шүкір етіп, оны көптің игілігіне жарату.
Bir qoıda on kisiniń quny bar.