Асқа талау түссе,
Иттің құдайы береді.
«Асқа талау түссе, Иттің құдайы береді.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Талау» — дүниенің жұрт таласып, жұлмалап әкетуі, ретсіз бөліс. Тойда не аста тәртіп бұзылып, тағам талауға түссе, әркім қолына іліккенін алады, сол абыр-сабырда ит те өз үлесін тауып кетеді. Мақалдың тура мағынасы осы. Астарлы мағынасы — қай істе де тәртіп пен әділ бөліс болмаса, ретсіздіктен еңбегі де, лайығы да жоқ адамдар пайда көреді. Кейде мақал абыржу кезінде кездейсоқ олжаға кенелген біреуді мысқылдап айту үшін де қолданылады.
Образдар мен теңеулер
«Ас» — халықтың ортақ дастарқаны, ырыс-несібесі. «Талау түсу» — сол ортақ ырыстың реттен шығып, таласқа айналуы. «Ит» бұл жерде ортақ дастарқанға шақырылмаған, бірақ ретсіздікті пайдаланған кездейсоқ олжагердің бейнесі. «Иттің құдайы береді» деген тіркес «оған да сәт түсті, оған да олжа бұйырды» дегенді әжуамен жеткізеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақалды бақылау әлсіреген жерде ортақ дүниенің орынсыз адамдарға кетуі туралы айтуға болады. Мысалы, бір мекемеде есеп жүргізілмей, қойма ашық қалғанда, жұмысқа қатысы жоқ біреулер де зат тасып кетті. Сонда басшы «Асқа талау түссе, иттің құдайы береді» деп, тәртіп пен есептің маңызын еске салды.
Ittiń qudaıy beredi.