«Бақыттының түйесі түлкі алар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жолы болғыш адам туралы. Тура мағынасы: бақытты адамның түйесі де түлкі ұстайды. Түйе – аңға салынатын мал емес, ол баяу әрі ебедейсіз, ал түлкі – ең айлакер, ұстатпайтын аң. Соған қарамастан бақыты бар адамға тіпті лайықсыз құралмен де олжа түседі. Астарлы мағынасы: жолы болған адамның қолға алған ісі ойдағыдан да жақсы шығады, табыс күтпеген жерден келеді. Мақалда сәттілікке таңырқау да, жеңіл әзіл де бар.
Образдар мен теңеулер
Аңшылықта түлкіні тазы мен бүркіт алады. Түйенің түлкі алуы – мүмкін емес нәрсенің бейнесі. Осы әсірелеу арқылы халық бақыттың адам есебіне сыймайтын күшін көрсеткен. Түйе мен түлкінің қарама-қайшылығы күлкі тудырады, сол күлкі арқылы мақал есте оңай сақталады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал біреудің ісі ойламаған жерден оңға басқанда айтылады. Мысалы, бір кісі ермек үшін ауласында алма өсіріп, бір жылы сол алмасы көрмеде жүлде алып, бүкіл ауданға танылуы мүмкін. Жұрт оған «Бақыттының түйесі түлкі алар» деп күле қарайды. Бірақ мақал бақытқа ғана сеніп отыруға емес, келген сәтке қуана білуге шақырады.