Берсе - қолынан, бермесе - жолынан.
«Берсе - қолынан, бермесе - жолынан.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу бір нәрсе берсе, оны қолынан алған дұрыс, ал бермесе, жолдан күтіп алуға болады деген ишара. Астарлы мағынасы: адам мүмкіндікті қолдан жібермей, барын да, жоғын да орнымен қабылдай білуі керек. Мұнда сұрағаныңды зорламай, сабыр сақтап, жағдайға қарай әрекет ету өнегесі айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Қолынан беру» — адамның өз қалауымен, ризашылықпен жәрдем етуі. Бұл ниеттің таза, көмектің шынайы екенін білдіреді. Ал «жолынан беру» — тікелей бермесе де, реті келіп, жол-жөнекей бұйырған несібе, мүмкіндік не көмекті меңзейді. Яғни қазақ танымында ырыс тек тілеумен емес, сабыр мен қанағатпен де келеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыста, оқуда, күнделікті қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам танысынан жұмыс сұрап жүр, бірақ ол бірден көмектесе алмайды. Сонда «Берсе — қолынан, бермесе — жолынан» деп, ренжімей, өз жолын іздеп, мүмкіндік күтуге болады. Бұл — қанағат, сабыр және үмітті қатар ұстауға үйрететін сөз.