Базарға бар да, бағыңды сына.
«Базарға бар да, бағыңды сына.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Үйде отырып тағдырыңды болжай бермей, ел жиналған жерге шығып, өзіңді, қолыңдағы өніміңді сынап көр. Базарда малыңның, тоқығаныңның, еккеніңнің нағыз бағасы белгілі болады: алушы табыла ма, жоқ па — сол жерде көресің. Мақал әрекетке, тәуекелге шақырады: сәттілік үйде күтумен келмейді, оны іс үстінде байқайсың. Жаңа іске кірісуге жүрексінген адамға «сынап көрмей білмейсің» деген демеу де бар.
Образдар мен теңеулер
Базар — қазақ үшін жай сауда орны емес, жәрмеңке: алыс-жақыннан жұрт жиналып, мал, жүн, тері, қолөнер бұйымын айырбастаған, жаңалық естіп, таныс тапқан жер. Онда әр нәрсенің бағасы саудаласуда анықталады. «Бақ» — бақыт, сәттілік, тағдырдың сыйы. «Базар» мен «бақ» сөздері бір дыбыстан басталып, айтуға жеңіл үндестік жасайды. Осылайша базар өмірдің сынақ алаңының бейнесіне айналған.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды жаңа іс бастауға, бір нәрсе сатуға немесе жарысқа қатысуға жүрексінген адамға қолдау ретінде айтады. Үні — жігерлендіру, кейде әзіл. Ойланбай, барын тәуекелге салып жатқан адамға айтылса, асығыстықты мақұлдағандай болып шығады, онда абай болған жөн. Мысалы: «Тоқыған текеметіңді үйде сақтай бермей, жәрмеңкеге апар, базарға бар да, бағыңды сына».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы шебер әйел текемет басып, сатуға жүрексінгенде, күйеуі: «Базарға бар да, бағыңды сына», — деп оны аудан орталығына апарады.
— Жас балуан аудандық жарысқа қатысудан қорқып жүргенде, атасы мақалды айтып, барып күш сынасуға үгіттейді.
— Бал ара өсіретін көрші алғашқы балын қалай бағалауды білмей жүргенде, жолдасы оны жексенбілік базарға шақырады.