Бермесе де бай жақсы,
Жемесе де май жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай қарағанда бай адамның өзі бермесе де, оның барлығы елге жұғымды, пайдалы деген ойды білдіреді. «Бай» сөзі мұнда молшылықтың, дәулеттіліктің белгісі. Астарлы мағынасы — байлықтың өзі ортаға береке әкеледі, ал «май» — тоқшылық пен құнардың нышаны. Яғни қолың тимесе де, жақсы нәрсенің аты да, заты да қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бай» — тек адам емес, дәулет пен ырыстың бейнесі. «Май» — қазақ ұғымында дәмділік, қуат, молшылық, береке. «Жемесе де» деген тіркес бір нәрсенің пайдасын тікелей көрмесең де, оның құны мен қадірі төмендемейтінін аңғартады. Халық бұл арқылы молшылықтың, жақсы дүниенің өз алдына сыйлы екенін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жақсы жағдайы бар, мүмкіндігі мол адамды не ұйымды құрметтеу керек деген мағынада айтылады. Мысалы, бір мекеме қызметкерлеріне сыйлық бере алмаса да, оның қаржысы мен мүмкіндігі елге пайдалы жобаларды жүзеге асырып жатса, жұрт «Бермесе де бай жақсы» деп бағалайды. Сол сияқты сапалы, қымбат өнімді бірден пайдаланбасаң да, оның жақсы екені мойындалады.
Jemese de maı jaqsy.