Көп қарттың ішінде
Бір бала болса, дана болады.
Көп баланың ішінде
Бір қарт болса, бала болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көп қарияның ортасында бір бала болса, сол бала тез есейіп, көргенін бойына сіңіріп, данаға айналады; ал көп баланың ортасында бір қарт болса, ол ортаға тәрбие, байып, сабыр әкеліп, бала мінезді жандардың өзін салмақтандырады. Астарлы мағынасы — адамның кіммен араласқаны оның мінезі мен ойына қатты әсер етеді. Ақылды, өмір көрген кісінің жанында жүрген адам парасатты болады; ал жас, ширақ ортаның ішінде жүрген үлкен адам да сергек, ашық, икемді болып қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарт» — тек жасы үлкен адам емес, тәжірибе, ақыл, көрегендік нышаны. «Бала» — тек жас ұрпақ қана емес, аңғалдық, ықылас, үйренуге бейімділік белгісі. Қарт пен бала қарама-қарсы екі бейне арқылы өмірдің алмасып отыратын әсерін көрсетеді: үлкеннен кіші үйренеді, кішіден үлкен жігер алады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ұжымда, отбасында, мектепте, тіпті достық ортада да маңызды. Мысалы, студент тәжірибелі ұстаздың жанында жүрсе, тез өсіп, ойы толысады; ал зейнеттегі кісі немерелерінің ортасында жүрсе, көңілі жасарып, сергек қалады. Сондықтан орта адамның болмысын қалыптастырады.
Bir bala bolsa, dana bolady.
Kóp balanyń ishinde
Bir qart bolsa, bala bolady.