Қартаң тартқан адамның оты азаймақ,
Оты азайса, әр істің бәрі тайғақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қартайған адамның күш-қуаты біртіндеп кемитінін айтады. Жас кезде адам қайратты, ширақ, батыл келеді; ал жас ұлғайғанда дене әлсіреп, бұрынғыдай ауыр істі оңай атқара алмайды. «Оты азаймақ» дегені — адамның ішкі қуаты, жігері, қарқыны бәсеңдеу деген сөз. «Әр істің бәрі тайғақ» дегені — күш азайған соң, іс бітіру де қиындайды, қателесу, сүріну қаупі көбейеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — адамның өмірлік қуаты мен жігерінің бейнесі. От сөніп бара жатқандай, адам да қартая келе әлсірейді. «Тайғақ» сөзі істің қауіпті, тұрақсыз, сенімсіз күйін білдіреді. Тайғақ жерде қалай абай жүрмесең құлап кетесің, сол сияқты жасы ұлғайған адам да әр қадамында сақ болуға мәжбүр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарт адамдарға құрметпен қарап, олардың шамасын ескеруге шақырады. Мысалы, үйде егде кісіге ауыр жүк көтертпей, оған жеңіл жұмыс беріп, демалысын көбейткен дұрыс. Сондай-ақ бұл сөз әр адамға жастық шақтағы күшті бағалап, денсаулығын күту керек екенін де ескертеді.
Oty azaısa, ár istiń bári taıǵaq.