Қара шаштың ақтығы - бір өлімнің хақтығы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірі шектеулі екенін, қартайып, шаштың ағуы — табиғи құбылыс екенін білдіреді. «Қара шаштың ақтығы» жастықтың өте шығуын, ал «бір өлімнің хақтығы» — өлімнің бәріне ортақ, міндетті ақиқат екенін меңзейді. Яғни, адам қанша жас, қанша күшті болса да, уақыт өте келеді, ғұмырдың соңы бар. Мақал кісіні өмірдің өткіншілігін түсініп, босқа мастанбауға, әр күнді қадірлеуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қара шаш» — жастықтың, күш-қуаттың, тіршіліктің белгісі. Ал оның «аққа айналуы» — қартаюдың көрінісі. Ақ түс қазақ ұғымында кейде тазалықты білдірсе де, бұл жерде ол қарттық пен уақыттың ізін аңғартады. «Бір өлімнің хақтығы» деген тіркес өмірдің соңғы шындығын айқын көрсететін терең ойлы теңеу. Бұл образдар арқылы халық адамның жасы да, дәулеті де мәңгі емес екенін астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал жастарға да, үлкендерге де ой салады: денсаулықты күту, уақытты бағалау, жақынға қамқор болу керек екенін еске салады. Мысалы, жасы келген адам зейнетке шыққанда өмірдің әр кезеңі өз бағасы барын түсінеді, ал жас адам ата-анасына дер кезінде көңіл бөліп, жақсы сөзін айтып үлгеруге тырысады.