Қартайсаң да өлімді ойлама,
Еліңді ойла.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды қартайған шақта да өз басының қамына ғана берілмей, елінің болашағын ойлауға үндейді. Тура мағынасында, жасы ұлғайса да өлім туралы көп уайымдамай, өмірдің мәнін жоғалтпай, халыққа пайдаңды тигіз деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — адам өмірі жеке бастың шеңберімен шектелмейді, елге қызмет ету, ұрпаққа өнеге қалдыру маңызды. Қарттық — тек әлсіреу емес, тәжірибе мен парасаттың уақыты.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қартайсаң» сөзі өмір жолының соңғы белесін, даналық пен жинақталған тәжірибені білдіреді. «Өлімді ойлама» дегені — қорқынышқа берілме, өмірден қол үзбе деген жігерлендіру. Ал «еліңді ойла» тіркесі жеке мүддеден жоғары тұрған қоғамдық жауапкершілікті, елге жанашырлықты көрсетеді. Яғни, қарияның сөзі, ақылы, ақ батасы халық үшін қымбат деген ұғым жатыр.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де мәнін жоғалтқан жоқ. Зейнет жасына шыққан адам да қоғамнан оқшауланбай, жастарға ақыл айтып, тәжірибесін бөліссе, елге пайдасы тиеді. Мысалы, ауылдағы ақсақал жас кәсіпкерлерге жергілікті дәстүрді сақтай отырып іс бастауға кеңес берсе, ол — «еліңді ойлаудың» нақты көрінісі.
Elińdi oıla.