Кәрісі жоқтың жасы дуана.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қарт адамдары жоқ үйдің жас адамы дуанаға ұқсайды деген сөз. Астарлы мағынасы — үлкеннің ақылы, тәлімі, бағыт-бағдары болмаса, жас адам тәжірибесіз, жолсыз, сабырсыз болып, оң-солын танып үлгермейді. Қария — өмір көрген, жөн көрсететін тірек; жас — сол ақылды тыңдап өссе ғана кемелденеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кәрі» — тек жасы үлкен адам емес, ел мен отбасының даналығы, тәрбие көзі. Ал «дуана» сөзі — ел кезіп, бағытын таппаған, тұрлауы жоқ жанның бейнесі ретінде алынған. Яғни, үлкеннің жоқтығы жас адамның тірегін жоғалтқандай күйін білдіреді. Бұл жерде қарт пен жастың арақатынасы арқылы ұрпақ сабақтастығы көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өз мәнін жойған жоқ. Үйде ата-әже, үлкен кісі болмаса, жас балаға тәртіп, сабыр, өмірлік тәжірибе жетіспей жатады. Мысалы, жасөспірім қалаға оқуға кетіп, ата-әженің ақылын тыңдамаса, артық шығын жасап, уақытын бос өткізуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал үлкенді сыйлап, ақылына жүгінудің маңызын еске салады.