Қара арғымақ арыса,
Қарға адым жер мұң болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қара арғымақ — жүйрік, мықты, қадірлі аттың бейнесі. Ол арықтап, әлсіреп қалса, аз ғана жердің өзі ауыр көрінеді. Мақалдың астарлы мағынасы да осыған саяды: бұрын күшті, беделді, қабілетті болған нәрсе әлсіресе, оның бұрынғы қадірі кеміп, шағын істің өзі қиынға түседі. Адамға қатысты айтсақ, денсаулық, жігер, дәулет не бедел кетсе, жеңіл көрінген іс те ауыр тартады.
Образдар мен теңеулер
«Қара арғымақ» — мықтылықтың, жүйріктіктің, қуаттың символы. Ал «қарға адым жер» — өте қысқа қашықтық, көзге ілінер-ілінбес жол. Мұндағы қарама-қарсылық әлсіздік пен күштің айырмасын айқын көрсетеді: қуатты кезде алыс та жақын, оңай; ал әлсірегенде жақынның өзі мұң болады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамның денсаулығы мен мүмкіндігін бағалауға үйретеді. Мысалы, күнде спортпен шұғылданып жүрген адам сырқаттанып қалса, бұрын еш қиындықсыз баратын жұмысына немесе дүкенге шығудың өзі ауыр сезіледі. Сондықтан күш-қуатты сақтап, өзіңді күтудің мәні зор.
Qarǵa adym jer muń bolar.