Кәрі сиыр соқпақшыл,
Кәрі кісі тоқпақшыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кәрі адамның да, кәрі малдың да әдеті берік, мінезі қалыптасқан болатынын меңзейді. Тура мағынада: жасы үлкен сиыр үйренген соқпағымен жүреді, жаңа жолға оңай түсе қоймайды. Астарлы мағынада: көп жасаған кісі өз білгенінен айнымай, бұрынғы дағдысын, пікірін, тәртібін қатты ұстайды. Яғни жасы ұлғайған сайын адамда бірбеткейлік, көндігуі қиын қасиет байқалуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кәрі сиыр» — көп жылдық тәжірибесі бар, әбден үйреншікті жолынан шықпайтын малдың бейнесі. «Соқпақшыл» сөзі оның бір ізбен жүруге бейім екенін көрсетеді. Ал «кәрі кісі тоқпақшыл» дегенде тоқпақ — қырсық, қатты, илікпейтін мінездің символы. Демек, мақал адам мінезін малдың қылығымен салыстырып, жастың әкелетін қатаюын бейнелі түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал көбіне үлкен кісінің жаңалыққа бірден көнбей, өз тәсілін ғана дұрыс санағанда айтылады. Мысалы, ата әлі күнге телефонды емес, тек қағаз күнтізбе мен дәптерді қолдануды жөн көрсе, жақындары: «Кәрі кісі тоқпақшыл» деп әзіл-шыны аралас айтуы мүмкін. Мұнда құр кемсіту емес, адамға түсіністікпен қарап, оның дағдысын ескеру керек деген ой да бар.
Kári kisi toqpaqshyl.