Көлдің аққуы кетіп, қазы қалды,
Өмірдің көбі кетіп, азы қалды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірінің өтпелі екенін, жастық пен күш-қуаттың бірте-бірте азаятынын меңзейді. «Көлдің аққуы кетіп, қазы қалды» дегені — көлдің көркі болған сұлу құс азайып, орнына қарапайым қаз қалғаны сияқты, адамның да өміріндегі сән-салтанат, қызық, қайрат уақыт өте кеми түседі. «Өмірдің көбі кетіп, азы қалды» деген жол — жастық шақтың артта қалып, қарттықтың таяғанын, қалған ғұмырдың қысқарғанын білдіреді. Астарында адамға өмірдің әр күнін бағалап, бос өткізбей, ойлы да мәнді сүру керек деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Көл — адамның өмірі, ал аққу — жастықтың көркі, сұлулық пен сергектіктің белгісі. Қаз — жасы ұлғайған, бұрынғыдай сәні азайған кезеңнің бейнесі. Бұл жерде аққу мен қаздың айырмасы арқылы өмірдің өзгерісі, уақыттың адамды да өзгертетіні көрсетілген. Образдар өте нәзік: аққу — әсемдік, қаз — қарапайым тіршілік, сол арқылы өмірдің алмасуы сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне жасы ұлғайған адамның өткен өмірін еске алып, жастарға ақыл айтқан сәтте қолданылады. Мысалы, бір қария: «Жастықта уақытты босқа өткізбеңдер, менің де көлдің аққуы кетіп, қазы қалғандай болып отырмын», — деп өмірдің қадірін түсіндіруі мүмкін.
Ómirdiń kóbi ketip, azy qaldy.